Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 2020

"Περπάτα με τα παπούτσια μου"


 Μπορείς να φορέσεις για λίγο τα παπούτσια μου,

σ' αφήνω για λίγο μόνο,

περίμενε να στα δώσω...

Μπορεί να νιώσεις για λίγο άβολα,

βλέπεις δεν είναι στα μέτρα σου,

δεν πειράζει...

Προσπάθησε όμως να τα φορέσεις...

Ξέρεις είμαι εγκλωβισμένος σ' αυτά,

χρόνο με το χρόνο τα έφθειρα λίγο,

έγιναν ένα με το πόδι μου,

δεν τα έβγαζα, γιατί μου 'παν πως θα με οδηγήσουν στ' όνειρά μου,

Λες να μ' οδηγήσουν έστω βήμα-βήμα στην ελευθερία μου;

Α.Δ

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2020

Σήμερα με φαντάζομαι να περπατώ…στο Φόδελε

 

Σήμερα με φαντάζομαι να περπατώ….Δεν θα πάω όμως μακριά, όχι γιατί δεν μου επιτρέπεται ούτε στη σκέψη να πηγαίνω μακριά, μα γιατί έχω πολλές δουλειές να τελειώσω σαν να ήταν μια οποιαδήποτε άλλη καθημερινή μέσα στη βδομάδα μου.


Ανάμεσα στους σωρούς τα βιβλία και τα αδιόρθωτα γραπτά με φαντάζομαι να τα παρατάω όλα και να περπατώ κοντά σε νερό και ψηλά δέντρα…Ναι, το Φόδελε ίσως είναι μια καλή επιλογή για μένα… Περπατώ στο μονοπάτι, παράλληλα με τον ποταμό Παντομάντρη, πατάω τα ξερά φύλλα που έχουν πάρει όμορφα φθινοπωρινά χρώματα και ακούω όσο απομακρύνομαι τις φωνές ενθουσιασμού των παιδιών από την παιδική χαρά…Που και που όλο και κάποιο έντομο πετά μπροστά μου μέσα από την πυκνή βλάστηση και με τρομάζει, όμως εγώ μαγεμένη από την ομορφιά των ψηλών δέντρων και τον ήχο του τρεχούμενου νερού συνεχίζω..


Αποφασίζω να μην προχωρήσω άλλο προς τ’ εκεί, αλλάζω κατεύθυνση και μπαίνω μέσα στο χωριό, περνώ τη γεφυρούλα πάνω από το ποτάμι και κατευθύνομαι προς το μουσείο του Θεοτοκόπουλου. Ωραίο μέρος για περπάτημα κι από δω, με μικρά όμορφα σπίτια με αυλές και περιποιημένα περβόλια με πορτοκαλιές κι όχι μόνο. Μπροστά μου βλέπω μια «τρελή», ολοφούντωτη Ροδιά, στο προαύλιο της εκκλησίας των Εισοδίων της Θεοτόκου, όμορφη είναι, πόσο καιρό είχα να παρατηρήσω μια ροδιά σκέφτομαι. Μπαίνω στο πολύπαθο εκκλησάκι και παρατηρώ με προσοχή τα σκαλισμένα πρόσωπα των αγίων που δε γλίτωσαν από τη μανία των κατακτητών.



Νομίζω κουράστηκα λιγάκι, λες να ΄χουν φρέσκα πορτοκάλια για χυμό αυτή την εποχή; Μπα.. νομίζω πως θα προτιμήσω έναν καφέ καλύτερα… Κατευθύνομαι προς το μουσείο, ένα τραπεζάκι ξύλινο κάτω από μια χαρουπιά με καλεί να απολαύσω τον καφέ μου στην καφετέρια του μουσείου. Ας πιώ τον καφέ μου εδώ και μετά μπαίνω μέσα στο μουσείο να το περιεργαστώ… κάθομαι αναπαυτικά στην καρέκλα μου, κοιτώ τον ήλιο κι απολαμβάνω την σκιά της χαρουπιάς και το απαλό αεράκι, η μυρωδιά του καφέ  πλημμυρίζει τον αέρα… Ένας ήχος ακούγεται από μακριά…. Η καφετιέρα με ειδοποιεί πως ο καφές μου είναι έτοιμος…. Να σηκωθώ να γεμίσω την κούπα μου και να στρωθώ στο διόρθωμα….η τηλεκπαίδευση δεν μπορεί να περιμένει….

Α.Δ

Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2020

Η «τεχνητή» Ατλαντίδα της Κρήτης-Σφεντύλι

 

Ένας από τους αγαπημένους μου μύθους, όταν ήμουν παιδί, ήταν αυτός για τη χαμένη Ατλαντίδα, του Πλάτωνα. Θυμάμαι πόση τροφή έδινε στην παιδική μου φαντασία η ιστορία αυτή. Έπλαθα με το μυαλό μου στιγμές από την καθημερινότητα των κατοίκων της μυθικής αυτής πόλης, που ξέγνοιαστοι απολάμβαναν όλες τις ανέσεις και τα αγαθά αυτού του κόσμου, ώσπου μια μέρα, η ανεξέλεγκτη δύναμη της φύσης, με τεράστια κύματα βύθισε στον πάτο της θάλασσας την πόλη τους και τερμάτισε απότομα τη ζωή και τις φιλοδοξίες τους.

Πως θα μπορούσε λοιπόν, να με αφήσει αδιάφορη η ιστορία της τοπικής μας «Ατλαντίδας»; Πρόκειται για το Σφεντύλι, το χωριό που βυθίζεται και αναδύεται ανάλογα με την ποσότητα του νερού που μαζεύει το φράγμα του Αποσελέμη. Το φράγμα αυτό βρίσκεται κοντά στα χωριά Αβδού και Ποταμιές και η κατασκευή του ολοκληρώθηκε μόλις το 2012. Εκεί, συγκεντρώνονται τα νερά από τα Λασιθιώτικα όρη, ενώ η χωρητικότητά του φτάνει  τα 27 εκατομμύρια κυβικά μέτρα περίπου, και αποτελεί τη μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Κρήτης και το μεγαλύτερο τεχνικό έργο στο νησί που σκοπό έχει να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες υδροδότησης της περιοχής που εκτείνεται από το Ηράκλειο μέχρι τον Άγιο Νικόλαο.


Ο τόπος που βρίσκεται το φράγμα προσελκύει πολλούς επισκέπτες, γιατί όλοι θέλουν να θαυμάσουν από κοντά αυτό το θαύμα της τεχνικής προόδου, που κατασκευάστηκε τόσο για να δώσει ζωή-νερό, αλλά παράλληλα αποτελεί και την πιο απτή απόδειξη της επέμβασης του ανθρώπου στο περιβάλλον που μπορεί ακόμα και να ΄΄αφαιρέσει΄΄ τη ζωή, κρύβοντας έναν ολόκληρο οικισμό που έσφυζε από ζωή στα μεγάλα βάθη του φράγματος.


Το Σφεντύλι είναι κτισμένο σε υψόμετρο 210 μέτρα και η παλαιότερη μαρτυρία για την ύπαρξη του οικισμού χρονολογείται το 1577 στον ενετικό κατάλογο του Fr. Barozzi, ενώ αναφέρεται στον Καστροφύλακα ως Sfendigli το 1583 με 78 κατοίκους. Στην πρώτη τουρκική απογραφή το 1671, ο οικισμός αναφέρεται ως Isfendil με 9 φορολογούμενες χριστιανικές οικογένειες.

Η ονομασία του προέρχεται από το οικογενειακό όνομα Σφενδήλος που μαρτυρείται στην Κρήτη και προφανώς, o πρώτος οικιστής του θα είχε αυτό το όνομα. Το χωριό ήταν κατοικημένο τόσο κατά τη διάρκεια της Βενετοκρατίας, όσο και κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Πρόσφατα, βρέθηκαν στην περιοχή από την αρχαιολόγο Αθανασία Κάντα, 65 σκελετοί που σύμφωνα με έρευνες πιθανώς να προέρχονται από ένα Μινωικό νεκροταφείο. Με την κατασκευή του φράγματος, οι κάτοικοι αποζημιώθηκαν για τις περιουσίες τους και υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν το χωριό τους.


Η πρώτη μου επίσκεψη στην περιοχή έγινε το 2016, όταν η περιέργεια μας παρακίνησε να κατευθυνθούμε προς το βυθισμένο χωριό. Όμορφη κι εύκολη διαδρομή για όποιον έχει σχεδιάσει μια εκδρομή προς το Λασίθι. Περπατήσαμε λοιπόν, θυμάμαι, μέχρι χαμηλά κάτω στο χωριό. Η εκκλησία είχε ακόμη εικόνες και τα καντήλια άναβαν, πράγμα που σήμαινε πως κάποιος επέμενε να μην εγκαταλείψει ακόμα αυτόν τον τόπο, παρόλο που το νερό είχε αφήσει ήδη τα σημάδια του μέχρι τη μέση του τοίχου της. Κάποια σπίτια, λίγο παρακάτω, ήταν ετοιμόρροπα μιας και το νερό είχε διαβρώσει τις οικοδομές, όμως το χωριό έστεκε αγέρωχο αρκετά πάνω από το νερό, με ευδιάκριτους ακόμα, τους πλακόστρωτους δρόμους και τις όμορφες αυλές των σπιτιών…

Και φτάνουμε αισίως, στο 2019. Ο βροχερός χειμώνας που προηγήθηκε γέμισε το φράγμα μέχρι τα όρια του. Θέλουμε λοιπόν, να δούμε την ¨ χρυσή¨, φωτογραφική ώρα σ’ ένα ειδυλλιακό μέρος. Η ιδέα για το Σφεντύλι πέφτει στο τραπέζι και υπερψηφίζεται. Η αγωνία μου στη διαδρομή προς τα ΄κει μεγάλη για την αλλαγή που ψυχανεμίζομαι, απ’ όσα έχω διαβάσει στα άρθρα των εφημερίδων όλο το προηγούμενο διάστημα, όμως, η εικόνα που αντικρίζω, ήδη, όταν βρίσκομαι απέναντι από το χωριό ξεπερνά τις προσδοκίες μου.

Το νερό φτάνει μέχρι το επίπεδο του προαύλιου χώρου της εκκλησίας κι έχει σκεπάσει το μισό και παραπάνω από το χωριό. Μαγεύομαι με τον ήλιο που χαμηλώνει στα βουνά απέναντι και κάνει φοβερούς αντικατοπτρισμούς στο νερό, με το χωριό να είναι ανάμεσα στα γαλήνια νερά και τον ανταριασμένο ουρανό. Σταματάμε για λίγο στην άκρη για φωτογραφίες. Η υπόλοιπη παρέα έχει προχωρήσει κι ακούμε τις φωνές τους από απέναντι. Παρατηρώ τις φιγούρες τους να γλιστράνε μέσα στα ερείπια. Χαιρετιόμαστε από μακριά… Σε λίγο θα βρίσκομαι κι εγώ εκεί…

Φτάνω στην είσοδο, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά τώρα… Αν ήμουν παλιός κάτοικος, η εικόνα του χωριού μου, θα μου έφερνε θλίψη. Έρημα δρομάκια που ίσα διακρίνονται μέσα από την έντονη, άναρχη βλάστηση, τα κτήρια ερειπωμένα. Σκαρφαλώνω στις στέγες ή μπαίνω μέσα από τα κατεστραμμένα παράθυρα και τις πόρτες για να δω τη θέα του φράγματος από κει. Μια βουκαμβίλια στέκει θεριεμένη να θυμίσει πολλές βεγγέρες με γειτόνισσες, γέλια και παιχνίδια παιδιών και κυριακάτικα, οικογενειακά τραπέζια στην εγκαταλελειμμένη πια αυλή…


Φράγμα Αποσελέμη

Ο ήλιος αρχίζει να βασιλεύει, οπότε πρέπει σιγά σιγά, για την ασφάλεια μας, να μαζευτούμε πάνω στον κεντρικό δρόμο, έξω από το χωριό, όπως και κάνουμε. Μοιραζόμαστε τις εντυπώσεις από την προσωπική εξερεύνηση που έκανε ο καθένας μας, όμως μας διακόπτει το υπέροχο ηλιοβασίλεμα που ακολουθεί. Ο ήλιος δύει αφήνοντας απίστευτους χρωματισμούς στον ουρανό. Η «τεχνητή» Ατλαντίδα της Κρήτης βυθίζεται για μια ακόμη φορά στο σκοτάδι, πριν ξαναβυθιστεί τον χειμώνα πια για τα καλά στο νερό….

Α.Δ



Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2020

Ένας φάρος θα μας αφηγηθεί την ιστορία του, λίγο πριν πέσει….

 

Σ’ αυτό το άρθρο ακολουθούμε άλλη μια ιδιαίτερη διαδρομή με μπόλικη φυσική ομορφιά, ντυμένη με την αχλή ενός θρύλου… Στο ακρωτήρι του Αγ.Ιωάννη που φτάνει κανείς αν περάσει μέσα από το αιολικό πάρκο στη Μπάμπουρα, λίγο πιο έξω από την Ελούντα, υπάρχει ο περίφημος φάρος του Αφορεσμένου.


Το κτίσμα αυτό κατασκευάστηκε το 1921 από την Ελληνική Εταιρεία Φάρων, ενσωματώνοντας στο κτήριο τον φάρο που είχε κατασκευάσει η Γαλλική Εταιρεία Φάρων το 1880 στην ίδια θέση κι από τότε στέκεται αγέρωχο. Αξίζει να σημειωθεί πως η Γαλλική Εταιρεία Φάρων έχει χαρίσει στην Κρήτη πολλούς φάρους «κοσμήματα», όπως εκείνον των Χανίων στην προσπάθεια ανάπτυξης του δικτύου των εξωτερικών συγκοινωνιών του νησιού κατά τον 19ο αιώνα. Επίσης, περίφημο έργο της εταιρείας είναι και ο φάρος στην κοντινή μας Γαύδο που αποκαταστάθηκε και λειτουργεί ως μουσείο. Εύχομαι την ίδια τύχη να έχει και ο φάρος του Αφορεσμένου που βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση στην άκρη ενός ανεμοδαρμένου και «καταραμένου» ακρωτηρίου……

Μήπως η ιστορία της περιοχής, με τη θάλασσα που δεν ησυχάζει ποτέ είναι απλά ένας μύθος; Ας περπατήσουμε σε αυτά τα μέρη για να το διαπιστώσουμε…. Οι εικόνες του μέρους με μαγνήτισαν και με οδήγησαν εκεί σαν πεταλούδα που δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, απ’ το να ακολουθήσει το φως. Η μέρα που διαλέξαμε να κατευθυνθούμε προς τα εκεί ήταν καλή και ζεστή με σχετική άπνοια, ότι πρέπει για επίσκεψη σ’ ένα, κατά γενική ομολογία, ανεμοδαρμένο ακρωτήρι. Ο δρόμος προς το αιολικό πάρκο είναι καλοστρωμένος και σύντομος από την πάνω Ελούντα και έχει κανείς την ευκαιρία να έχει μια φοβερή θέα της Σπιναλόγκας από ψηλά.



Θέα του ακρωτηρίου από το ορειβατικό μονοπάτι 

Το αιολικό πάρκο με τη σειρά του εξίσου εντυπωσιακό. Είναι απίστευτο πόσο μικροσκοπικός νιώθεις ανάμεσα σε ανεμογεννήτριες τιτάνιων διαστάσεων. Ακόμα, και το εκκλησάκι του Άγιου Ιωάννη φαίνεται τόσο δα! Όμως, οι ομορφιές του μέρους αποκαλύπτονται διαδοχικά, όσο προχωράς προς τα κάτω, ακολουθώντας το σημείο που υποδεικνύει η πινακίδα για τον φάρο, επισημαίνοντας, ίσως λανθασμένα, πως η διαδρομή  των 6 χιλιομέτρων συνολικά, διαρκεί  3 ώρες. Στην πραγματικότητα στο σύνολο της ομάδας μας που κατέβηκε στο ακρωτήρι είτε ακολούθησαν το ορειβατικό μονοπάτι είτε τον χωματόδρομο, πήρε 2 ώρες περίπου πήγαινε-έλα.


Εκκλησία Αγ.Ιωάννη στο Αιολικό πάρκο

Γερμανικό παρατηρητήριο

Το πρώτο που συναντά, κανείς πριν ξεκινήσει την κάθοδο είναι το γερμανικό παρατηρητήριο,  με εμφανείς ακόμα τις στοές του και φυσικά, το εκκλησάκι που προανέφερα. Η θέα του κόλπου της Χωματίστρας με τα καταγάλανα νερά, όσο κατεβαίνεις, είναι απερίγραπτη, αν και ο φάρος δεν φαίνεται πουθενά … όμως, για ένα λεπτό… έπρεπε να είναι έτσι όλα τόσο γαλήνια;;

Το όνομα Αφορεσμένος δεν είναι καθόλου τυχαίο, αν ανατρέξει κανείς στην παράδοση. Λέγεται, πως ο αρχιερέας Καϊάφας, μετά τη σταύρωση του Χριστού, κατευθύνθηκε μαζί με τον Πόντιο Πιλάτο στην Ρώμη, μιας και κλήθηκαν κι οι δυο να δώσουν λόγο για τις πράξεις τους, στον αυτοκράτορα Τιβέριο. Η ιστορία θέλει τον Καΐάφα, να πεθαίνει κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στο καράβι, από μολυσματική ασθένεια, ενώ βρισκόταν ανοικτά του συγκεκριμένου ακρωτηρίου στην Κρήτη ή ότι το πλοίο ναυάγησε στην Κρήτη και μετά ο ίδιος αρρώστησε κι έπρεπε να ταφεί στο νησί.

Κατά την πρώτη εκδοχή της ιστορίας, οι ναυτικοί ήταν αναγκασμένοι να δέσουν στον όρμο της Χωματίστρας για να μπορέσουν να τον θάψουν, μα τα νερά φούσκωσαν απότομα λόγω του κρίματος του και τους εμπόδισαν. Με πολύ κόπο τελικά, τα κατάφεραν να τον θάψουν στο ακρωτήριο και έτσι πήρε και την επωνυμία ο τόπος, από το κρίμα του Καΐάφα και τα νερά εκεί δεν ημέρεψαν ποτέ. Πολλοί ναυτικοί οδηγοί μάλιστα, του 19ου αιώνα πρότειναν στους καπετάνιους να πλέουν ένα μίλι ανοιχτά του ακρωτηρίου.



Χωματίστρα

Στη δεύτερη εκδοχή της ιστορίας, που συνάντησα στο ψάξιμο μου για τον θάνατο του Καΐάφα, ο αρχιερέας φαίνεται να θάφτηκε σ’ ένα χωριό κοντά στην Κνωσό και μάλιστα το μνήμα του ήταν γνωστό ως του «Καγιάφα το μνήμα» μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. (δεν τεκμηριώνεται ιστορικά). Όμως, φημολογείται πως καταστράφηκε στην κατασκευή του δρόμου από Ηράκλειο-Αρχανές-Πεδιάδα.


Όπως και να έγιναν τα πράγματα, κι οι δυο εκδοχές συμφωνούν πως το κρητικό χώμα δεν τον δεχόταν και αναγκάστηκαν να τον θάψουν 7 φορές! Η γης τον ξερνούσε άλιωτο και μαύρο σαν τον Κάιν για την προδοσία του και τον έθαψαν κάτω από ένα σωρό πέτρες με κατάρες κι αναθέματα.

Που κρύβεται η αλήθεια άραγε; Εγώ αυτό που αντίκρισα φτάνοντας, είναι μια θέα στην απέραντη γαλήνια θάλασσα κι έναν φάρο που η αισθητική του έρχεται σε αντίθεση με αυτήν του σύγχρονου φάρου που βρίσκεται παραδίπλα, καρφωμένος ψηλά σ’ ένα βράχο. Ταραγμένες ψυχές μπορούν να ησυχάσουν σ’ ένα γαλήνιο και πανέμορφο μέρος, όπως αυτό που αντικρίζω;



Εσωτερικό φάρου

 Δεν μπόρεσα να δω πολλά από το εσωτερικό του φάρου, γιατί μια πινακίδα στην είσοδο του προειδοποιεί για την κακή κατάσταση του κτίσματος που ωστόσο δεν έχει χάσει την παλιά του αίγλη. Το κτίσμα όμως, έχει πάρει ήδη κλίση, προς την αγαπημένη θάλασσα, κι ελπίζω να συντηρηθεί πριν να χαθεί για πάντα στα βάθη της αυτό…. κι η ιστορία του.

                                                                                                                                                               Α.Δ